Về thăm chùa Đại Bi Nam Định - nơi 'đơm hoa kết trái' của nhiều mối lương duyên

Thông tin về chùa Đại Bi ở Nam Định

Chùa Đại Bi, hay còn gọi là chùa Bi, tọa lạc tại thị trấn Nam Giang, Nam Trực, Nam Định cũ. Chùa nằm giữa vùng đất Nam Giang trù phú với truyền thống văn hóa lịch sử lâu đời, nơi người dân sinh sống và phát triển đa dạng ngành nghề, chùa Đại Bi nổi bật như một danh lam cổ tự của xứ Sơn Nam xưa. 

 

 

Chùa là một trong số ít di tích hiếm hoi ở vùng hạ lưu châu thổ sông Hồng thờ Đức Thánh Từ Đạo Hạnh. Cách thành phố Nam Định khoảng 10km, chùa Đại Bi được xây dựng từ thời nhà Lý với kiến trúc độc đáo "nội công ngoại quốc" trên một khu đất rộng và bằng phẳng. 

Chùa Đại Bi ở Nam Định là một ngôi chùa nổi tiếng về cầu duyên, được nhiều người biết đến qua câu ca dao “Hai mươi phát tấu Chùa Bi/ Trai đi được vợ, gái đi được chồng”. Ngôi chùa này nằm tại thị trấn Nam Giang, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định, thu hút đông đảo người đến cầu nguyện tình duyên, đặc biệt là trong dịp lễ hội vào ngày 20-23 tháng Giêng âm lịch. Chùa Đại Bi của Nam Định đã được Bộ Văn hóa - Thông tin xếp hạng Di tích lịch sử từ năm 1963.

 

 

Lịch sử chùa Đại Bi Nam Định

Theo truyền thuyết, chùa Đại Bi ở thôn Giáp Ba được khởi dựng vào thế kỷ 11, thời nhà Lý. Thiền sư Từ Đạo Hạnh, một trong ba vị thiền sư nổi tiếng thời bấy giờ (cùng với Dương Không Lộ và Giác Hải), đã đưa mẹ là bà Tăng Thị Loan về Giáp Ba lánh nạn và lập nên ngôi chùa này. Thiền sư Từ Đạo Hạnh không chỉ có nhiều công lao với triều Lý mà còn là một cao tăng đắc pháp, có đóng góp lớn trong việc xây dựng nhiều tự viện, tiêu biểu là Chùa Thiên Phúc (chùa Thầy, Hà Nội) và chùa Đại Bi (Nam Định).

 

 

Chùa Đại Bi tọa lạc giữa thôn Giáp Ba, trên một thế đất bằng phẳng, đẹp tựa hình đầu rồng theo quan niệm phong thủy. Hướng Nam của chùa tượng trưng cho Bát Nhã trí tuệ. Hai giếng nhỏ hai bên được người dân địa phương gọi là "mắt rồng". Dù các tư liệu lịch sử không ghi chép nhiều về quy mô ban đầu, dấu tích còn sót lại từ lần xây dựng đầu tiên chỉ là một số chân tảng đá ở Tam quan, minh chứng cho sự trường tồn qua bao biến động.

Nghiên cứu vật liệu kiến trúc cùng các tư liệu Hán Nôm như thần phả, sắc phong, văn bia cho thấy chùa Đại Bi được xây dựng và mở rộng từ thế kỷ 17, thời Hậu Lê và tiếp tục được trùng tu, tôn tạo dưới thời Nguyễn (thế kỷ 19). Ngôi chùa hiện tại là một công trình kiến trúc quy mô lớn, mang nhiều nét độc đáo.

 

 

>>Xem thêm: Danh sách 10 ngôi chùa ở Nam Định linh thiêng nổi tiếng

 

Cách đi đến chùa Đại Bi ở Nam Định

Để đến Chùa Đại Bi ở thị trấn Nam Giang, Nam Trực, Nam Định bạn có thể tham khảo các hướng dẫn sau:

- Xe khách: đây là phương tiện phổ biến và tiện lợi nhất. Bạn có thể bắt xe khách đi Nam Định từ các bến xe lớn ở Hà Nội như: Giáp Bát, Mỹ Đình hoặc Nước Ngầm. Khi đến thành phố Nam Định, bạn có thể bắt xe bus hoặc taxi để đến thị trấn Nam Giang, huyện Nam Trực.

- Xe máy/Ô tô cá nhân: đi theo Quốc lộ 1A về hướng Nam Định. Khi đến thành phố Nam Định, tiếp tục đi theo Quốc lộ 10 hoặc đường tỉnh lộ hướng về huyện Nam Trực. Đến thị trấn Nam Giang, bạn có thể hỏi người dân địa phương để được chỉ dẫn đến chùa Đại Bi Nam Định.

 

 

Khám phá chùa Đại Bi có gì?

 

1. Kiến trúc chúc ấn tượng

Chùa Đại Bi mang đậm phong cách kiến trúc "nội công ngoại quốc" với quy mô 60 gian, chủ yếu sử dụng gỗ lim – loại vật liệu quen thuộc trong các công trình tôn giáo tín ngưỡng ở vùng Đồng bằng Sông Hồng. Tổng thể kiến trúc chùa bao gồm: Tam quan, chùa chính, hai dãy hành lang, gác chuông và nhà Tổ, được bố cục cân đối, hài hòa. Điểm đặc biệt là bố cục công trình được thiết kế theo trục chính, tạo cảm giác nâng cao và mở rộng dần từ ngoài vào trong, mang lại vẻ đồ sộ và thế vươn lên cho toàn bộ kiến trúc. 

Tam quan chùa Đại Bi không nằm chính giữa mà được xây chếch về phía Đông, hướng đối diện với cung thờ Thiền sư Từ Đạo Hạnh tại tòa Thượng điện. Công trình này vẫn lưu giữ nhiều nét chạm khắc thời Hậu Lê, với kết cấu tương đồng với: Nghi môn nội đền Vua Đinh, Tam quan đền, Chùa Điềm Giang (Gia Viễn, Ninh Bình) và Nghi môn Thái miếu Nhà Lê (Thanh Hóa).

 

 

Sau Tam quan là khu vực kiến trúc chính của chùa, bao gồm Tiền đường và Tam bảo ngoại. Tiền đường thờ Tam Thánh, tượng Cửu Long và Thất Phật. Mái tiền đường có độ dốc thoai thoải và trải rộng, với các đao góc cân xứng vút lên, tạo cảm giác nhẹ nhàng và thanh thoát cho kiến trúc. Bộ cửa gỗ ở gian giữa bái đường được chạm khắc tinh xảo với hình rồng, hoa lá và vân mây cách điệu.

Cách bài trí tượng Phật trong chùa Đại Bi Nam Định tương tự như các ngôi chùa Việt Nam khác. Tuy nhiên, điểm đặc biệt của chùa Đại Bi là khám thờ Thánh tổ Từ Đạo Hạnh và Giác Hải Thiền sư, những người có công lớn đối với Phật pháp Việt Nam, được đặt ở phía bên phải Tam bảo. Trong Tam bảo, bên phải là cung Thánh (cung cấm), bên trái là tượng Quan Âm nghìn mắt nghìn tay, tượng Quan Âm tọa sơn. Tam bảo thờ tượng Tam thế.

 

 

Cung Thánh là một công trình kiến trúc gỗ chạm khắc tinh xảo theo phong cách Hậu Lê, mô phỏng hình dáng chiếc kiệu. Bên trong là khám thờ sơn son thiếp vàng, nơi thờ bà Tăng Thị Loan, mẹ của Thiền sư. Phía sau khu vực thờ Phật là gác chuông hai tầng tám mái, mang ý nghĩa dịch học và biểu hiện tư tưởng vũ trụ luận phương Đông. 

Các mảng chạm khắc tinh xảo thể hiện phong cách nghệ thuật của hai triều đại Lê-Nguyễn. Đây là một trong những đơn nguyên kiến trúc giá trị nhất của chùa. Tiếp theo gác chuông là nhà thờ Tổ. Bao quanh cụm kiến trúc chùa là hệ thống hành lang giải vũ, mỗi dãy gồm 20 gian, xây kiểu tường hồi bít đốc, cùng với phủ Mẫu, tạo nên một kiến trúc tiêu biểu cho dạng chùa thờ Thánh Từ Đạo Hạnh.

 

 

>>Xem thêm: Kinh nghiệm du lịch Nam Định: khám phá trọn 'xứ Thành Nam' từ A đến Z

 

2. Cổ vật quý giá

Chùa Đại Bi không chỉ có giá trị về mặt lịch sử và kiến trúc nghệ thuật mà còn là nơi lưu giữ nhiều di vật, cổ vật quý giá. Nổi bật nhất là bộ sưu tập 10 tấm bia đá và 10 đạo sắc phong thần. Trong đó, tấm bia cổ nhất có niên đại từ đời vua Lê Hy Tông, được khắc vào năm Vĩnh Trị thứ 4 (1679), còn đạo sắc sớm nhất được ban hành vào ngày 8 tháng 8 năm Cảnh Hưng thứ 28 (1767).

Bên cạnh đó, chùa Đại Bi Nam Định còn bảo tồn được nhiều đồ thờ tự quý hiếm, đặc biệt là cỗ nhang án, khám thờ và tượng thờ Thiền sư Từ Đạo Hạnh, mang đậm phong cách nghệ thuật thời Hậu Lê thế kỷ 17-18. Đặc biệt, những sản phẩm từ nghề rèn nổi tiếng Vân Chàng, Nam Giang như: cây đèn sắt, mặt hổ phù và những đầu rối gỗ được chế tác tinh xảo cũng góp phần làm phong phú và đặc sắc thêm cho các lễ hội truyền thống của chùa.

 

 

Lễ hội chùa Đại Bi 

Lễ hội Chùa Đại Bi, một sự kiện nổi tiếng trong vùng, diễn ra từ ngày 21 đến 24 tháng Giêng âm lịch hàng năm, kết hợp hài hòa giữa các nghi lễ Phật giáo và tín ngưỡng dân gian. Điểm đặc sắc và tiêu biểu nhất của lễ hội là nghi lễ múa rối cạn chầu Thánh, còn được gọi là trò Ổi lỗi. Tương truyền, tích trò này do Đức Thánh Từ Đạo Hạnh sáng tạo và truyền dạy cho nhân dân, thể hiện lòng từ bi bác ái cao đẹp của Ngài nhằm cứu vớt những sinh linh trôi dạt trên biển. 

 

 

>>Xem thêm: Top 7 địa điểm du xuân Nam Định nổi tiếng hút khách

 

Tư tưởng nhân văn cao đẹp này, thể hiện qua lễ hội, cũng là tư tưởng cốt lõi của Phật giáo nói chung và văn hóa Việt Nam nói riêng, hướng đến những giá trị chân, thiện, mỹ. Lễ hội chùa Đại Bi đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản Văn hóa Phi vật thể Quốc gia vào ngày 22/1/2020. Bên cạnh đó, chùa Đại Bi còn có Hội chợ Viềng (thường gọi là chợ Viềng Chùa), một trong bốn Hội chợ Viềng nổi tiếng của tỉnh Nam Định. 

Chợ chỉ họp duy nhất một phiên vào ngày 8 tháng Giêng tại bãi đất trống trước cổng chùa. Người dân đi chợ Viềng với mong muốn "mua may bán rủi," trao đổi các mặt hàng như: cây cảnh, cây giống, đồ cổ, đồ cũ, mang đậm dấu ấn của một phiên chợ truyền thống.

 

 

Lưu ý khi đến chùa Đại Bi Nam Định

Chùa Đại Bi Nam Định là một địa điểm tâm linh nổi tiếng, vì vậy khi đến thăm, bạn nên lưu ý một số điều sau để thể hiện sự tôn trọng và có một trải nghiệm tốt đẹp:

• Trang phục: tránh mặc quần áo hở hang, quá ngắn hoặc xuyên thấu. Ưu tiên trang phục thoải mái, gọn gàng.
• Giữ thái độ thành kính, tôn trọng Tam Bảo, chư Tăng và những người xung quanh. Tránh gây ồn ào, nói chuyện lớn tiếng hoặc cười đùa quá khích.
• Không xả rác bừa bãi, giữ gìn cảnh quan chung của chùa.
• Không tự ý lấy đồ vật, sờ mó tượng Phật hoặc các vật phẩm thờ cúng khác.
• Nghiêm cấm không hút thuốc ở trong khuôn viên của chùa.
• Nếu chưa quen với các nghi lễ Phật giáo, bạn có thể tìm hiểu trước hoặc quan sát những người xung quanh để thực hiện cho đúng. Thắp hương với lòng thành kính, hướng về Tam Bảo để cầu nguyện.
• Luôn nhớ bảo quản tư trang cá nhân đề phòng bị mất cắp.
• Chấp hành nội quy của chùa: Tuân thủ các quy định của chùa, ví dụ như giờ mở cửa, khu vực được phép tham quan,...

 

 

>>Xem thêm: Chùm tour du lịch miền Bắc giá ưu đãi

 

Chùa Đại Bi Nam Định là một trong những điểm đến du lịch tâm linh quan trọng tại xứ thành Nam, góp phần quảng bá hình ảnh văn hóa, lịch sử của địa phương. Để có trải nghiệm tốt nhất, bạn nên tìm hiểu thêm thông tin chi tiết về chùa ở trên của Luhanhvietnam. Chúc bạn có chuyến tham quan chùa thật đáng nhớ!

 

Hà Lê (tổng hợp) - luhanhvietnam.com.vn

Ảnh: Internet